1Historie van de gemeente Zevenaar
 
De gemeente Zevenaar ligt in het hart van de Liemers. Dit gebied ligt in de driehoek van de Rijn, de zuidelijke IJsseloever en de landsgrens. Deze situering heeft in de loop der eeuwen een stempel gedrukt op de ontwikkeling van de streek. 

Rijn

Dat rivieren vroeger naar believen hun loop konden verplaatsen, is bekend. Strangen als de Oude Rijn vormen daarvan het bewijs. Het is zelfs heel aannemelijk dat de Oude IJssel een restant is van een Rijnloop uit prehistorische tijden. Zo’n stroomgebied waarin geregeld vruchtbare klei werd afgezet, was aantrekkelijk voor de landbouwende bevolking, maar vormde anderzijds een voortdurend gevaar door de optredende watersnoden.
 
Het jaar 1328 kan worden beschouwd als het formele begin van georganiseerde waterbeheersing in deze streek. De Landbrief die toen door de graven van Gelre en van Kleef is opgesteld, regelt de rechten van 26 hoven in de Liemers, alsmede het beheer van dijken, weteringen en sluizen. Daarmee waren de krachten der natuur niet onmiddellijk bedwongen. Een lange weg, gemarkeerd door talloze overstromingen, moest worden afgelegd, voor we in onze tijd onder de zorgen van het Waterschap Rijn en IJssel redelijk gevrijwaard zijn tegen het watergevaar.

hz3Ligging

De andere factor die zojuist werd genoemd, de ligging in een staatkundig grensgebied, mag ook niet worden verwaarloosd. Van oorsprong kan Gelre worden beschouwd als het gewest waartoe de Liemers behoorde. Enkele malen, in 1382 en 1406, werd het gebied aan het naburige Kleef verpand. Doordat na de laatste keer geen inlossing plaatsvond, bleef de Zwanenburcht in Kleef het bestuurscentrum. Van daaruit werden in 1487 stadsrechten aan Zevenaar verleend. De reden hiervoor was vooral gelegen in de militaire omstandigheden in die tijd. Zevenaar moest een strategisch steunpunt worden aan de grens met het Gelderse gebied. De burcht Sevenaer met zijn omringende bebouwing vormde een tussenstation en een uitvalsbasis voor de hertogen van Kleef.

Gevolgen

De verlening van stadsrechten zorgde ervoor dat Zevenaar het monopolie op markten en op de verkoop van brood en bier verkreeg. Ook concentreerde de rechtspraak in de Liemers zich in Zevenaar. Het stadsbestuur kon op allerlei goederen accijnzen heffen. Met name die accijnzen drukten zwaar op de financiële positie van de nauwelijks vijfhonderd inwoners die Zevenaar toen telde.

Ontwikkeling

groeiIn 1793 telde Zevenaar nog maar negenhonderd inwoners. Het gezicht van Zevenaar werd gedurende lange tijd bepaald door twee belangrijke huizen: het huidige Huis Sevenaer aan de Wittenburgstraat en de in het verleden gesloopte burcht. Kenmerkend voor Zevenaar was ook de omwalling en de gracht, alsmede vier stadspoorten, te weten de Blekse Poort, Grietse Poort, Didamse Poort en Kerkpoort.
 
Na de woelingen van de Franse tijd werd Zevenaar op 1 juni 1816 toegevoegd aan het Koninkrijk der Nederlanden. De gemeente Zevenaar telde toen 2.564 inwoners, waarvan er duizend in de stad zelf woonden.

1Leesmeer